RESMİ BELGEDE SAHTECİLİK SUÇU VE CEZASI (TCK 204)

En son güncellendiği tarih: 15 May 2019

Resmi Belgede Sahtecilik suçu 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 204. maddesinde düzenlenmiştir.



1- Resmi Belgede Sahtecilik Suçu Nedir Türk Ceza Kanununda Nasıl Tanımlanmıştır



Resmi Belgede Sahtecilik suçu TCK’da suçun failinin sivil bir şahıs ya da kamu görevlisi olmasına göre iki şekilde tanımlanmıştır:


a.Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi cezalandırılır.


b.Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren, gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu görevlisi cezalandırılır.

Bu tanımlardan anlaşılacağı üzere (a) bendinde sivil bir şahıs tarafından işlenen resmi belgede sahtecilik suçu, (b) bendinde ise bir kamu görevlisi tarafından işlenen resmi belgede sahtecilik suçu tanımlanmıştır. Bu sebeple her iki durumu ayırarak


a) Sivil Kişi Tarafından İşlenen Resmi Belgede Sahtecilik Suçu


Bu suçun tanımını halihazırda yukarıda belirttik. Bu suç kanuni tanımından da anlaşılacağı üzere seçimlik hareketle işlenen bir suçtur. Bu seçimlik hareketlere tek tek göz atmak gerekirse:


-Resmi Belgeyi Sahte Olarak Düzenlemek


Seçimlik hareketlerden ilkini oluşturan resmi belgenin sahte olarak düzenlenmesi, resmi belgenin esasında mevcut olmadığı durumda, o belgeyi mevcutmuş gibi oluşturmak üretmek olarak tanımlanabilir. Bu husus “taklit” olarak da tanımlanabilir. Ancak bu suç yalnızca taklit şeklinde işlenmez. Nitekim daha önceden var olmayan bir belgenin, onu düzenlemeye yetkili olmayan bir kimse tarafından oluşturulması halinde de sahte olarak düzenleme söz konusudur.

Resmi bir belgenin kısmen olarak düzenlenmesinin bu suçu oluşturup oluşturmayacağı hususu önemlidir. Kısmen resmi belge düzenlenmesinden ise anlamamız gereken şey, daha önceden usulüne uygun olarak hazırlanan bir geçerli resmi belgeye fail tarafından sahte hükümler veya bölümler eklenmesidir. Eğer bu şekilde resmi bir belge kısmen düzenlenmiş ise yine resmi belgede sahtecilik suçu işlenmiştir.

Diğer bir husus resmi belgenin tam olarak hazırlanmaması durumunda ne olacağı tartışmasıdır. Örneğin bir resmi belge kaşe ile tam bir resmi belge haline gelecekse ve hazırlanan sahte belgede bu kaşe bulunmuyorsa bu bir resmi belgede sahtecilik değildir. Şartlar oluşmuş ise ancak özel belgede sahtecilikten söz edilebilir.

Uygulamada fazlaca karşılaşılan bir husus da yeni doğan çocuğun, çeşitli sebeplerle gerçek annenin değil de babanın evli olduğu kadının çocuğu gibi kaydedilmesi hususudur. Burada Yargıtay’ın kimi kararlarında resmi belgede sahtecilik suçundan cezalandırmayı, kimi kararlarında ise çocuğun soy bağını değiştirme suçundan cezalandırmayı seçtiğini görüyoruz.


-Gerçek Resmi Belgeyi Başkalarını Aldatacak Şekilde Değiştirmek


Bu suçtaki ikinci seçimlik hareketi, gerçek resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirmek oluşturmaktadır. Burada değiştirmekten anlamamız gereken ise, belgenin usulüne uygun olarak düzenlenip son şeklini aldıktan sonra belgede yapılan her türlü değişikliktir.

Bu suçun oluşması için, değiştirmenin belgenin metni üzerinde yapılması gerekir. Belgeye sonradan yapılan eklemeler bu suçu oluşturmaz.

Bu suçun oluşması için gerçek bir resmi belgenin değiştirilmesi yeterlidir. Ayrıca bu belgenin kullanılması gerekmez


-Sahte Resmi Belgeyi Kullanmak


Bu suçla alakalı olarak üçüncü seçimlik hareket ise sahte belgeyi kullanmaktır. Burada kullanmaktan anlamamız gereken şey, sahte belgenin hukuki ilişkide veya hukuki işlemin tesisinde dikkate alınmasıdır.

Fail, sahte belgenin hazırlanması ya da resmi belgenin değiştirilmesi konusunda herhangi bir fiilde bulunmayıp sadece bu sahte belgeyi kullanırsa da yine belgede sahtecilik suçunu işlemiş olacaktır.

Burada bir sahte pasaportun hazırlanmasını ve kullanılmasını örnek verebiliriz. Örneğin A, B adına sahte bir pasaport hazırladı ve B bu pasaportu hiç kullanmadı. Şu halde A için bu suç oluşmuştur. Eğer B bu pasaportu kullanırsa


b) Kamu Görevlisi Tarafından İşlenen Resmi Belgede Sahtecilik Suçu


Bu suçun tanımını halihazırda yukarıda belirttik. Bu suç kanuni tanımından da anlaşılacağı üzere bu suç da tıpkı sivil kişi tarafından işlenen resmi belgede sahtecilik suçu gibi seçimlik hareketle işlenen bir suçtur. Bu seçimlik hareketlere tek tek göz atmak gerekirse:


-Resmi Belgeyi Sahte Olarak Düzenlemek


Tıpkı sivil kişiler tarafından işlenen resmi belgede sahtecilik suçu gibi, kamu görevlileri de bu suçu işlerken resmi belgenin tamamını ya da bir kısmını sahte olarak düzenlerse bu suç oluşmuş kabul edilir.

Kamu görevlisi görevi gereği düzenlemesi gereken bir belgeyi sahte olarak düzenlerse bu suç meydana gelir. Fakat kamu görevlisi kendi isim ve imzası olmadan düzenlerse bu sefer suçun kanuni tanımı değişecek ve sivil kişiler tarafından düzenlenen resmi belgede sahtecilikten soruşturma yapılacaktır. Nitekim suçun kanuni tanımında açıkça “Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu…” demek sureti ile kamu görevlisinin bu suçu nasıl işleyeceği belirtilmiştir.

Burada dikkat edilmesi gereken bir husus da, birden fazla kamu görevlisi tarafından imzalanması gereken bir resmi belgenin bir kamu görevlisi tarafından imzalanması ve bu kamu görevlisinin diğer kamu görevlilerinin yerine de imza atması durumunda kamu görevlisi tarafından resmi belgede sahtecilik suçu işlenmiş olacaktır.


-Resmi Belgeyi Değiştirmek


Bir kamu görevlisi resmi bir belgeyi düzenleyip bitirdikten sonra o belgede herhangi bir düzenleme işlemi yapamaz. Eğer yaparsa bu suç oluşmuş olur. Burada dikkat edilmesi gereken nokta ise, eğer bir resmi belge hazırlandıktan sonra resmi belgede isim, tarih vb. gibi şeyler yanlışlıkla yazılmışsa bu yanlışlıklar düzeltme sureti ile giderilebilir ve resmi belgede sahtecilik suçu oluşmaz. Ancak belgeyi düzenlemeye görevli memur bu yanlışlıkları düzelttikten sonra paraf ve mühür kullanmayı unutmamalıdır.

Resmi belgede değişikliği, belgeyi hazırlayan kamu görevlisi değil de başka bir kimse yaparsa bu durumda TCK 204’ün 1. Fıkrasına göre işlem yapılması gerekir.


-Gerçeğe Aykırı Belge Düzenlemek


Gerçeğe aykırı belge düzenlemek, TCK’ya bakıldığında yalnızca kamu görevlisi tarafından işlenebilen bir resmi belgede sahtecilik suçudur. Bu yönüyle sivil kişiler tarafından işlenen resmi belgede sahtecilik suçundan farklılık göstermektedir.

Eğer bir kamu görevlisi, huzurunda gerçekleşen bir olayı veya açıklanan bir irade beyanını veya muayene ve gözlem sonucu edindiği kanaati, gerçeğinden farklı bir şekilde belgelendirirse gerçeğe aykırı bir belge düzenlemiş olur. Aynı şekilde bir kamu görevlisi, huzurunda gerçekleşmemiş bir olayı sanki huzurunda gerçekleşmiş gibi belgelendirirse bu halde de gerçeğe aykırı belge düzenlemek sureti ile resmi belgede sahtecilik suçu işlenmiş olacaktır.


-Resmi Belgeyi Kullanmak


Son olarak TCK 204’ün 2. Fıkrasındaki seçimlik hareket resmi belgeyi kullanmaktır. Bu durumda resmi belgeyi kullanma fiilini, resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen kişinin yapması durumunda yine tek suçtan dolayı ceza verilecektir.

Eğer kamu görevlisi resmi bir belgeyi sahte olarak düzenlemiş, ardından da bu belgeyi kullanmış ise bu kişi hakkında tek bir ceza verilecektir. Nitekim seçimlik hareketli suçlarda failin bu seçimlik hareketlerden birden fazlasını gerçekleştirmesi durumunda bu faile tek ceza verilmektedir.

Bu noktada belirtmekte fayda vardır ki, sahte olarak düzenlenen aynı resmi belgenin birden fazla kullanılması durumunda seçimlik hareket olan kullanmanın birden fazla gerçekleştirilmiş olmasına rağmen, suçun konusu aynı olduğu için resmi belgede sahteciliğin bir defa işlenmiş olduğunun kabulü gerekir.


2- Resmi Belgede Sahtecilik Suçunun Cezası


-Sivil Kişiler Tarafından İşlenen Resmi Belgede Sahtecilik Suçunun Cezası


Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (TCK 204/1)


-Kamu Görevlisi Tarafından İşlenen Resmi Belgede Sahtecilik Suçunun Cezası


Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren, gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu görevlisi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (TCK 204/2)


Daha Az Cezayı Gerektiren Haller


Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla belgede sahtecilik suçunun işlenmesi halinde, verilecek ceza, yarısı oranında indirilir. (TCK 211)


Daha Fazla Cezayı Gerektiren Unsur


-Resmi Belgede Sahtecilik suçu, Terörle Mücadele Kanunu’nun 4. Maddesindeki terör amacı ile işlenen suçlar arasında sayılmış olduğundan şartların gerçekleşmesi halinde; TCK’nın 204/1. Maddesi ile belirlenen temel ceza yarı oranında artırılır.

- Resmi belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde olması halinde, verilecek ceza yarısı oranında artırılır. (TCK 204/3)


3- Resmi Belgede Sahtecilik Suçunda Zamanaşımı


Resmi Belgede Sahtecilik suçunda zamanaşımı; suçun sivil kişiler tarafından işlenmesi durumunda temel şekli için 8 yıl, nitelikli hali için ise 15 yıldır.

Suçun kamu görevlisi tarafından işlenmesi durumunda ise zamanaşımı 15 yıldır.


4- Resmi Belgede Sahtecilik Suçu İçin Verilecek Cezanın Seçenek Yaptırımlara Çevrilmesi


- Resmi Belgede Sahtecilik suçu neticesinde verilecek ceza için eğer kanuni şartları sağlanmış ise erteleme hükümleri uygulanabilir.

- Resmi Belgede Sahtecilik suçu neticesinde verilecek ceza için eğer kanuni şartları sağlanmış ise hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu uygulanabilir.

895 görüntüleme

Tüm hakları saklıdır

  • Facebook Clean
  • Twitter Clean
  • LinkedIn Clean