ZİMMET SUÇU VE CEZASI (TCK 247-249)

En son güncellendiği tarih: 15 May 2019

Zimmet suçu 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 247-249. maddelerinde düzenlenmiştir.



1- Zimmet Suçu Nedir Türk Ceza Kanununda Nasıl Tanımlanmıştır


Zimmet suçu TCK’da şu şekilde tanımlanmıştır:


-Görevi nedeniyle zilyedliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçiren kamu görevlisi cezalandırılır.


-Suçun, zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.


-Zimmet suçunun, malın geçici bir süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilebilir

Kanunun 247. Maddesinin ilk fıkrasında zimmet suçu tanımlanmış, ikinci fıkrada nitelikli halden bahsedilmiş, üçüncü fıkrada ise “kullanma zimmeti” düzenlenmiştir.

Zimmet suçunda korunan hukuki değer, devletin mali menfaatlerinin ihlal edilmesinden ziyade memura halkın güveninin sürekli olmasındaki toplum yararını zedelediğinden cezalandırılmaktadır.


Zimmet suçunu oluşturan fiilleri şu şekilde inceleyebiliriz:


-Zimmete Geçirme


Zimmete geçirme fiilinin cezalandırılabilmesi için, zimmet suçunun faili görevi dolayısı ile zilyetliği kendisine devredilmiş veya koruma ve gözetlemekle yükümlü olduğu malı, tahsis edildiği gaye dışında kendisi ya da başkası için alması gerekmektedir. Bu konu ile alakalı 247. Maddenin gerekçesi şu şekildedir:


“Zimmet suçunun oluşabilmesi için, suç konusu malın zimmete geçi­rilmesi gerekir. Zimmete geçirme, suç konusu mal üzerinde malikmiş gibi tasarrufta bulunmayı ifade eder. Bu tasarruflar, suç konusu şeyin mal edi­nilmesi, amacı dışında kullanılması, tüketilmesi şeklinde olabileceği gibi, bir başkasına satılması, verilmesi şeklinde de gerçekleşebilir. Zimmete geçirme olgusu, icraî bir davranışla gerçekleşebileceği gibi, ihmalî bir davranışla da gerçekleştirilebilir. Zimmet suçunun oluşabilmesi için, suç konusu malın kamu görevlisinin şahsının veya bir başkasının zimmetine geçirilmiş olması arasında fark bulunmamaktadır.”


-Suçun Zimmetin Açığa Çıkmasını Sağlamaya Yönelik Hileli Davranışlarla İşlenmesi Fiili (Ağırlaştırıcı Sebep)


Bu kısma her ne kadar suçun cezaları kısmında yer verecek olsak da kanun maddesinin ne anlatmaya çalıştığını izah etmekte fayda vardır. Zimmet suçunda kamu görevlisi esasen mala zilyet olduğu için yapılan hile, zimmetin açığa çıkmasını önlemeye, daha farklı bir anlatımla delilleri gizlemeye yöneliktir. Bu husus madde gerekçesinde şu şekilde anlatılmıştır:


“Zimmet suçunda, suç konusu mal kamu görevlisinin zilyetliğinde veya koruma ve gözetim sorumluluğunda olduğu için, bunun zimmete geçi­rilmesi için herhangi bir kişinin aldatılmış olması gerekmez. Burada hile, sadece zimmet olgusunun sonradan anlaşılmasının önüne geçilmek amacıyla ger­çekleştirilmektedir. Bu bakımdan, zimmet suçundaki hile, suçun delille­rini gizlemeye yönelik bir davranıştır.”


TCK’nın 247. Maddesinin 2. Fıkrasında belirtilen hile uygulamada çoğu zaman başka suçlarla birlikte işlenmektedir. Özellikle belgede sahtecilik suçu ile bu hilenin yapıldığı sık sık görülmektedir. Eski kanunda bu durumda sadece zimmetten fail cezalandırılmaktaydı.


Ancak TCK’nın 212. Maddesi bu durumu da değiştirmiştir. TCK’nın 212. Maddesi şu şekildedir:


- Sahte resmi veya özel belgenin bir başka suçun işlenmesi sırasında kullanılması halinde, hem sahtecilik hem de ilgili suçtan dolayı ayrı ayrı cezaya hükmolunur. (TCK 212)


Şu durumda zimmet suçunun gizlenmesi amacı ile belgede sahtecilik suçu işlenmiş ise her suçtan da ayrı ayrı cezalandırma yoluna gidilecektir.


-Kullanma Zimmeti


TCK 247’nci maddenin 3. Fıkrasında kullanma zimmeti suçunu tanımlamıştır. Buna göre:

“Zimmet suçunun, malın geçici bir süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilebilir”


Bu suçun gerekçesi şu şekildedir:


“Suç konusu mal üzerinde malikin bulunabileceği tasarruflarla zimmet olgusu ortaya çıktığına göre; kullanmanın malikin bulunabileceği tasarruf niteliğinde olup olmadığına bakmak gerekir. Bu nedenle, her bir kullanma­nın, ilgili somut olayın koşulları göz önünde bulundurularak yapılacak bir değerlendirmeyle, zimmeti oluşturup oluşturmadığının belirlenmesi gerekir. Bu bakımdan, kullanmanın salt belli bir süreyle sınırlı olması, zimmetin oluşumuna engel değildir.”


Kullanma zimmetine örnek olarak, memurun kendisine teslim edilen parayı bir müddet kendi şahsi işleri için kullanıp daha sonra yerine konulması verilebilir. Bu tipik bir kullanma zimmetidir. Uygulamada da sıklıkla karşımıza çıkmaktadır.


2- Zimmet Suçunun Cezası


-Görevi nedeniyle zilyedliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğumalı kendisinin veya başkasının zimmetine geçiren kamu görevlisi, beş yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (TCK 247/1)


-Suçun, zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. (TCK 247/2)


-Zimmet suçunun, malın geçici bir süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilebilir. (TCK 247/3)


Etkin pişmanlık


-Soruşturma başlamadan önce, zimmete geçirilen malın aynen iade edilmesi veya uğranılan zararın tamamen tazmin edilmesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisi indirilir. (TCK 248/1)


-Kovuşturma başlamadan önce, gönüllü olarak, zimmete geçirilen malın aynen iade edilmesi veya uğranılan zararın tamamen tazmin edilmesi halinde, verilecek cezanın yarısı indirilir. Etkin pişmanlığın hükümden önce gerçekleşmesi halinde, verilecek cezanın üçte biri indirilir. (TCK 248/2)


Daha az cezayı gerektiren hal


Zimmet suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle, verilecek ceza üçte

birden yarıya kadar indirilir. (TCK 249)


3- Zimmet Suçu Şikâyete Bağlı Mıdır?


Zimmet suçu şikayete bağlı suçlardan değildir. Bu sebeple bu suç oluştuğunda ve soruşturma makamları tarafından öğrenildiğinde re’sen soruşturma işlemleri başlatılacaktır.


4- Zimmet Suçunda Zamanaşımı


Zimmet Bozma suçunun dava zamanaşımı süresi 15 yıldır.

1,178 görüntüleme

Tüm hakları saklıdır

  • Facebook Clean
  • Twitter Clean
  • LinkedIn Clean